Kalite kontrol mal geldikten sonra yapılan bir sayım değildir. Üretim Çin'deyken hangi aşamada neye bakılır ve rapor neyi içermelidir?
Yayın tarihi:
Kısa özet
Kalite kontrol üç aşamada yapılır: üretim öncesi, üretim sırası (IPQC) ve sevkiyat öncesi (FQC).
En değerli aşama IPQC'dir; hatayı hâlâ düzeltilebilir bir noktada yakalar.
AQL (ISO 2859-1), partinin tamamını kontrol etmeden kabul/ret kararı vermeyi sağlayan örnekleme standardıdır.
Hatalar kritik, majör ve minör olarak sınıflandırılır; kritik hatada tolerans sıfırdır.
Sevkiyat onayı, olumlu kalite raporu olmadan verilmemelidir.
Bakiye ödemesi kalite raporuna bağlanmalıdır; bu, en güçlü kaldıraçtır.
Çin'den gelen bir partide sorun çıktığında sorulan ilk soru "nasıl telafi ederiz" olur. Doğru soru ise daha erken sorulmalıydı: bu hata, ürün hâlâ Çin'deyken hangi kontrolle yakalanabilirdi?
Kalite kontrolün tamamı bu mantık üzerine kuruludur: hatayı, düzeltmenin hâlâ ucuz olduğu aşamada yakalamak.
Üç aşamalı kontrol
Çoğu firma yalnızca sevkiyat öncesi kontrolü yaptırır. Bu, hatayı tüm parti üretildikten sonra bulmak demektir; düzeltmenin maliyeti ve süresi o noktada çok yükselir. IPQC bir maliyet kalemi değil, sigortadır.
Aşama
Ne zaman ve neye bakılır
Üretim öncesi (PPI)
Üretim başlamadan; hammadde, bileşen ve ambalaj malzemesinin şartnameye uygunluğu.
Üretim sırası (IPQC)
Üretim %20-60 tamamlandığında; hat ayarı ve tekrar eden hataların erken tespiti.
Konteyner yüklenirken; koli sayımı, istifleme ve fotoğraflı kayıt.
AQL örnekleme nedir?
AQL (Acceptable Quality Limit), bir partinin tamamını tek tek kontrol etmek yerine istatistiksel olarak anlamlı bir örneklem seçip kabul/ret kararı vermeyi sağlayan uluslararası standarttır (ISO 2859-1). Parti büyüklüğüne göre kaç adet inceleneceği ve kaç hatalı ürüne kadar partinin kabul edileceği tablodan belirlenir.
Örnekleme, kontrolü ucuzlatmak için yapılan bir taviz değildir; on binlik bir partide her ürünü kontrol etmek çoğu üründe hem ekonomik hem pratik olarak imkânsızdır. Standart, istatistiksel güveni korurken bunu mümkün kılar.
Hata sınıflandırması
Yaygın uygulamada majör hatalar için AQL 2.5, minör hatalar için 4.0 kullanılır; kritik hatalarda tolerans sıfırdır. Güvenlik açısından hassas ürünlerde (elektrikli cihaz, çocuk ürünü, gıdayla temas eden ürün) daha sıkı seviyeler tercih edilir.
Hata sınıfı
Tanım
Kritik
Kullanıcı için güvenlik riski yaratan veya yasal uygunluğu ihlal eden hata. Tolerans sıfırdır.
Majör
Ürünün kullanımını veya satılabilirliğini engelleyen hata. İade sebebidir.
Minör
Kozmetik veya küçük görünüm hatası. Sınırlı oranda kabul edilebilir.
Rapor neyi içermeli?
"Kontrol edildi, sorun yok" cümlesi rapor değildir. Ölçüm değeri, örneklem sayısı ve fotoğraf içermeyen bir belge, bir uyuşmazlıkta hiçbir işe yaramaz.
Toplam üretim adedi, örneklem adedi ve uygulanan AQL planı
Ölçü ve ağırlık ölçümleri ile altın numuneyle karşılaştırma
Bulunan hataların sınıflandırılmış listesi ve fotoğrafları
Ambalaj, etiket, barkod ve koli içi adet kontrolü
Kabul / şartlı kabul / ret kararı ve gerekçesi
Rapor olumsuz çıkarsa ne olur?
Süreç orada bitmez. Üreticiyle düzeltme (rework) planı yapılır, yeniden denetim tarihi belirlenir ve bunun termine etkisi hesaplanır. Bazı durumlarda hatalı ürünler ayıklanarak kısmi sevkiyat yapılır.
Bu aşamada en güçlü kaldıraç bakiye ödemesidir. Bakiyenin sevkiyat öncesi olumlu kalite raporuna bağlanmış olması, düzeltmenin gerçekten yapılmasını sağlayan tek pratik mekanizmadır.
Sık Sorulan Sorular
IPQC ile FQC arasındaki fark nedir?
+
IPQC (In-Process Quality Control) üretim devam ederken, tipik olarak üretimin %20-60'ı tamamlandığında yapılır; amacı hatayı hâlâ düzeltilebilirken yakalamaktır. FQC (Final Quality Control) ise üretim bittikten sonra, sevkiyattan önce yapılan son kontroldür. IPQC önleyici, FQC doğrulayıcıdır; ikisi birbirinin yerine geçmez.
AQL kaç olmalı?
+
Ürünün risk profiline bağlıdır. Yaygın uygulamada kritik hatalar için tolerans sıfır, majör hatalar için AQL 2.5, minör hatalar için 4.0 kullanılır. Elektrikli cihaz, çocuk ürünü ve gıdayla temas eden ürünler gibi güvenlik açısından hassas kategorilerde daha sıkı seviyeler tercih edilir.
Kalite kontrolü kim yapmalı, üretici mi bağımsız bir taraf mı?
+
Bağımsız bir taraf. Üreticinin kendi kalite kontrolü gereklidir ama yeterli değildir; hatayı raporlaması kendi aleyhine sonuç doğurur. Sevkiyat kararına esas olan kontrol, alıcı adına çalışan bağımsız bir ekip tarafından yapılmalı ve rapor doğrudan alıcıya sunulmalıdır.
Bu konuda size nasıl yardımcı oluyoruz?
Kalite Kontrol ve Denetim: Kalite kontrol, mal geldikten sonra yapılan bir sayım değildir. Konteyner limandan ayrıldıktan sonra elinizde kalan tek şey yazışma kayıtlarıdır.
Numune Yönetimi: Seri üretimde çıkan sorunların büyük kısmı, numune aşamasında konuşulmamış bir detaydan doğar. Numune, ürünü değil beklentiyi test eder.
Üretici Araştırma ve Doğrulama: Çin'de bir ürün için yüzlerce satıcı bulmak kolaydır; bunlardan hangisinin gerçekten fabrika olduğunu bulmak zordur. Biz aradaki farkı sahada tespit ediyoruz.