Sözlük
Çin'den Tedarik Terimleri Sözlüğü
Teklif, sözleşme ve sevk belgelerinde karşınıza çıkan terimlerin ne anlama geldiği. Her tanım tek paragraf — okuyup devam edebilirsiniz.
Teslim şekilleri (Incoterms)
Teslim şekli, ürün bedelinin nereye kadar olan masrafları kapsadığını belirler. Farklı teslim şekilleriyle yazılmış iki teklif doğrudan karşılaştırılamaz; önce aynı temele çevrilmeleri gerekir.
- EXWEx Works — İşyerinde teslim
EXW, ürünün fabrika kapısındaki bedelidir. Çin içi nakliye, liman masrafları, ihracat işlemleri ve gemiye yükleme fiyata dahil değildir; bunların tamamı alıcının sorumluluğundadır. Bu yüzden EXW teklifler diğer teslim şekillerine göre yapay olarak ucuz görünür.
Ayrıntılı anlatım- FOBFree On Board — Gemide teslim
FOB, ürünün Çin'de belirtilen limanda gemiye yüklenmiş hâlindeki bedelidir. Ürün fiyatına Çin içi nakliye, liman masrafları ve yükleme dahildir; navlun ve sigorta dahil değildir. Çin'den ithalatta en yaygın kullanılan teslim şeklidir.
Ayrıntılı anlatım- CIFCost, Insurance and Freight — Masraf, sigorta ve navlun
CIF, FOB kapsamına navlun ve deniz sigortasının eklenmiş hâlidir; fiyat ürünün varış limanına kadar taşınmasını kapsar. Varış ülkesindeki ithalat işlemleri, vergiler ve liman sonrası nakliye dahil değildir.
Ayrıntılı anlatım- DAPDelivered At Place — Belirlenen yerde teslim
DAP, ürünün alıcının belirttiği varış adresine kadar taşınmasını kapsayan teslim şeklidir. İthalat vergileri ve gümrük masrafları fiyata dahil değildir; bunlar alıcının sorumluluğunda kalır.
Ayrıntılı anlatım
Sipariş ve fiyatlandırma
Bu terimler bir siparişin ne zaman ekonomik olduğunu ve fiyatın hangi kalemlerden oluştuğunu belirler.
- MOQMinimum Order Quantity — Minimum sipariş miktarı
MOQ, bir üreticinin kabul ettiği en düşük sipariş adedidir. Hat kurulum süresi, kalıp ayarı ve hammadde alım partisi belirli bir adedin altında ekonomik olmadığı için konur. Mutlak bir kural değil, maliyete bağlı bir eşiktir; stok malzeme seçmek, ambalajı sadeleştirmek veya yıllık hacim taahhüdü vermek eşiği aşağı çekebilir.
Ayrıntılı anlatım- Proforma faturaProforma Invoice / PI
Proforma fatura, satıcının siparişin şartlarını yazılı olarak beyan ettiği ön faturadır. Ürün tanımı, adet, birim fiyat, teslim şekli, ödeme koşulu ve termin bu belgede yer alır. Ödeme yapılmadan önce bu bilgilerin sipariş şartnamesiyle birebir eşleştiği kontrol edilmelidir.
- Kalıp bedeliTooling / Mould cost
Kalıp bedeli, enjeksiyon, döküm veya pres gerektiren ürünlerde üretim kalıbının bir defaya mahsus maliyetidir. Sipariş adedinden bağımsızdır, dolayısıyla ilk partide birim maliyeti yükseltir. Kalıp bedelini ödemek kalıbın mülkiyetini otomatik olarak vermez; mülkiyet ve teslim koşulu sözleşmede açıkça yazılmalıdır.
Ayrıntılı anlatım- OEMOriginal Equipment Manufacturer
OEM üretim, alıcının kendi tasarımı ve teknik şartnamesi üzerinden üreticiye ürün yaptırmasıdır. Ürün alıcıya özeldir ve genellikle kalıp yatırımı gerektirir; buna karşılık rakiplerin aynı ürünü tedarik etmesi mümkün olmaz.
Ayrıntılı anlatım- ODMOriginal Design Manufacturer
ODM üretim, üreticinin hazır tasarımının alıcının markası, ambalajı ve sınırlı düzenlemeleriyle üretilmesidir. Kalıp yatırımı gerektirmediği için daha hızlı ve düşük maliyetlidir; ancak aynı ürünü rakipler de tedarik edebilir. Piyasada sıklıkla private label ile aynı anlamda kullanılır.
Ayrıntılı anlatım- Private labelÖzel markalı üretim
Private label, hazır bir ürünün alıcının markası, etiketi ve ambalajıyla satılmasıdır. Ürünün tasarımı üreticiye aittir; alıcı marka kimliğini ve ambalajı belirler. E-ticaret markalarının Çin'de en sık kullandığı başlangıç modelidir.
Ayrıntılı anlatım
Kalite kontrol
Kalite kontrol terimlerinin ortak mantığı şudur: hata, düzeltmenin hâlâ ucuz olduğu aşamada yakalanmalıdır. Aşağıdaki kısaltmalar bu aşamaları adlandırır.
- IPQCIn-Process Quality Control — Üretim sırası denetimi
IPQC, üretim devam ederken, tipik olarak üretimin %20-60'ı tamamlandığında yapılan denetimdir. Amacı hat ayarındaki hatayı ve tekrar eden kusurları hâlâ düzeltilebilir bir aşamada yakalamaktır. Önleyici bir kontroldür ve sevkiyat öncesi kontrolün yerine geçmez.
Ayrıntılı anlatım- FQCFinal Quality Control — Sevkiyat öncesi son kontrol
FQC, üretim tamamlandıktan sonra ancak mal yüklenmeden önce yapılan son denetimdir. AQL örneklemesiyle adet, ölçü, işlev, görünüm, ambalaj ve etiket kontrol edilir ve sonuç fotoğraflı bir raporla kabul veya ret kararına bağlanır. Pre-shipment inspection (PSI) adıyla da geçer.
Ayrıntılı anlatım- AQLAcceptable Quality Limit — Kabul edilebilir kalite sınırı
AQL, bir partinin tamamını tek tek kontrol etmek yerine istatistiksel olarak anlamlı bir örneklem seçip kabul veya ret kararı vermeyi sağlayan uluslararası standarttır (ISO 2859-1). Parti büyüklüğüne göre kaç adet inceleneceği ve kaç hatalı ürüne kadar partinin kabul edileceği tablodan belirlenir.
Ayrıntılı anlatım- Altın numuneGolden sample
Altın numune, alıcı ve üreticinin ortak olarak onayladığı ve seri üretimin kalite referansı kabul edilen son numunedir. İmzalanır, mühürlenir ve genellikle iki tarafta birer kopya bulunur. Bir uyuşmazlık çıktığında nesnel hakem bu numunedir.
Ayrıntılı anlatım- Tuz püskürtme testiSalt spray test
Tuz püskürtme testi, metal ürünlerdeki yüzey kaplamasının korozyona ne kadar dayandığını ölçen laboratuvar testidir. Sonuç saat cinsinden verilir. Menteşe, vida, el aleti ve mağaza rafı gibi kaplamalı ürünlerde kalitenin en somut göstergelerinden biridir.
Ayrıntılı anlatım
Sevkiyat ve belgeler
Sevkiyat gecikmelerinin çoğu taşımadan değil, belgelerdeki eksiklikten doğar. Aşağıdaki belgelerin bilgileri birbiriyle tutarlı olmalıdır.
- FCLFull Container Load — Tam konteyner
FCL, konteynerin yalnızca tek bir alıcının yükünü taşıdığı sevkiyat şeklidir. Birim maliyeti en düşük seçenektir ve aktarma olmadığı için hasar riski ile süre belirsizliği daha azdır. Hacim bir konteynerin büyük kısmını dolduruyorsa genellikle LCL'den avantajlıdır.
Ayrıntılı anlatım- LCLLess than Container Load — Parsiyel
LCL, yükün başka firmaların yüküyle aynı konteyneri paylaştığı sevkiyat şeklidir. Konteyner doldurmayacak hacimler için kullanılır. Birim maliyeti FCL'den yüksektir; konsolidasyon ve aktarma nedeniyle süre uzayabilir ve hasar riski artar.
Ayrıntılı anlatım- KonşimentoBill of Lading — B/L
Konşimento, taşıyıcının yükü teslim aldığını gösteren ve malın mülkiyetini temsil eden taşıma belgesidir. Malı varış limanında teslim alabilmek için gereklidir. Üzerindeki gönderici, alıcı, mal tanımı ve adet bilgilerinin ticari faturayla birebir uyumlu olması kritiktir.
Ayrıntılı anlatım- Çeki listesiPacking list
Çeki listesi, sevkiyattaki koli sayısını, her kolinin içeriğini, ölçülerini ve ağırlıklarını gösteren belgedir. Sayım ve kontrol bu belge üzerinden yapılır; ticari faturadaki adetlerle uyumlu olmalıdır.
- Menşe şahadetnamesiCertificate of Origin — CO
Menşe şahadetnamesi, ürünün hangi ülkede üretildiğini resmî olarak belgeleyen evraktır. İthalatta uygulanacak vergi oranını ve varsa tercihli tarife hakkını etkilediği için doğru düzenlenmesi önemlidir.
Üretici ve tedarik
Çin'den tedarikte en pahalı hatalar, bu terimlerin karıştırılmasından doğar.
- Ticaret şirketiTrading company
Ticaret şirketi, üretim yapmayan; siparişi alıp bir fabrikaya yaptıran ve üzerine komisyon ekleyen aracı firmadır. Model yasa dışı değildir, ancak alıcı fabrikanın kim olduğunu bilmediğinde fiyatın yapısını göremez, kalite sorununda hatta müdahale edemez ve termin gecikmesinde pazarlık gücü kalmaz.
Ayrıntılı anlatım- Ticaret sicil kaydı营业执照 / Business license
Ticaret sicil kaydı, bir Çin firmasının yasal varlığını ve faaliyet konusunu gösteren resmî belgedir. Bir satıcının gerçekten üretici olup olmadığını anlamanın ilk adımıdır: faaliyet konusu üretimi kapsamıyorsa firma fabrika değildir.
Ayrıntılı anlatım- SourcingTedarik kaynağı bulma ve yönetme
Sourcing, bir ürün için uygun üreticinin araştırılması, doğrulanması, fiyat müzakeresinin yürütülmesi ve üretim sürecinin yönetilmesidir. Ürünü satın alıp yeniden satmaktan farklıdır: sourcing hizmetinde fabrika alıcıdan gizlenmez ve maliyet yapısı şeffaftır.
Ayrıntılı anlatım- Çin Yeni YılıChinese New Year — 春节
Çin Yeni Yılı, Çin'deki fabrikaların genellikle 2-4 hafta tamamen kapandığı tatil dönemidir. Öncesinde sipariş yığılması nedeniyle termin riski yükselir, sonrasında işgücü değişimi nedeniyle verim ve kalite tutarlılığı düşer. Tedarik takvimine etkisi toplamda 6-10 haftaya ulaşır.
Ayrıntılı anlatım
Teklifinizdeki bir terim mi takıldı?
Elinizdeki proforma faturayı veya teklifi gönderin; hangi kalemin ne anlama geldiğini ve nerede risk olduğunu ücretsiz olarak çıkaralım.